پیام فارس

آخرين مطالب

5 تهدید علیه ابتکار عمان سیاسی

5 تهدید علیه ابتکار عمان
  بزرگنمايي:

پیام فارس - هم میهن /متن پیش رو در هم میهن منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
گرچه نهادهای اطلاعاتی آمریکا همچنان بر این باورند که ایران تصمیمی برای ساخت سلاح هسته‌ای ندارد اما بر این باورند که در صورت تغییر نظر رهبران، این کشور می‌تواند در مدت کوتاهی به سلاح هسته‌ای دست یابد.
 مجید محمدشریفی-استادیار گروه روابط بین‌‏الملل دانشگاه خوارزمی| اگرچه خبر آمادگی نمایندگان دولت ترامپ و جمهوری اسلامی ایران برای انجام مذاکرات در عمان برخی تحلیلگران را به حصول توافق نهایی امیدوار کرده است اما با ارزیابی شرایط کنونی حاکم بر برنامه هسته‌ای ایران در مقایسه با سال 2015، تحولات منطقه، افتراق‌نظرهای موجود در دولت ترامپ و در نهایت اثرگذاری بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی چنین می‌توان دریافت که انجام مذاکرات و رسیدن به توافق با چالش‌هایی جدی مواجه است.
با در نظر داشت این واقعیت که پس از مدت زمانی طولانی از بی‌اعتمادی و در ماه‌های اخیر تشدید تنش‌ها و تهدیدها، اعلام آمادگی برای انجام مذاکرات به هر شکل و با هر محتوایی می‌تواند بارقه‌ای از امید برای حل اختلافات از مسیر مذاکرات را پدیدار کند اما همچنان پرسش‌های جدی بی‌پاسخ مانده‌اند. آیا دو طرف ایران و آمریکا می‌توانند بار دیگر به توافق هسته‌ای دست یابند؟ محتوای توافق احتمالی چه خواهد بود؟ خواسته‌های دولت ترامپ از ایران چیست؟ ایران در برابر این خواسته‌ها چه امتیازاتی را طلب خواهد کرد؟ و در نهایت اینکه در صورت شکست مذاکرات چه انتخاب‌هایی پیش‌روی دو طرف وجود دارد؟
گرچه نویسنده خود امیدوار است که اختلافات ایران و آمریکا از مسیر مذاکرات حل و فصل شود اما با نگاهی واقع‌بینانه به شرایط موجود باید گفت، در مسیر حصول توافق نهایی، چالش‌ها و موانع جدی وجود دارند. عواملی که می‌توانند رسیدن به توافق را دشوار سازند. در ادامه به مهمترین این چالش‌ها و موانع می‌پردازیم.
بازگشت‌ناپذیربودن پیشرفت‌های برنامه هسته‌ای ایران: بسیاری از پیشرفت‌های ایران در برنامه هسته‌ای برخلاف انتظار و خواسته دولت ترامپ بازگشت‌ناپذیر هستند پیشرفت‌های برنامه هسته‌ای ایران در سال‌های اخیر در تمامی ابعاد بدان حد بوده است که برخی مقامات غربی بر این باورند که حتی اگر ایران با پذیرش محدودیت‌هایی از برخی پیشرفت‌های هسته‌ای خود عقب‌نشینی کند دانش انباشت‌شده در سال‌های اخیر را نمی‌توان از طریق توافق از میان برداشت. گرچه نهادهای اطلاعاتی آمریکا همچنان بر این باورند که ایران تصمیمی برای ساخت سلاح هسته‌ای ندارد اما بر این باورند که در صورت تغییر نظر رهبران، این کشور می‌تواند در مدت کوتاهی به سلاح هسته‌ای دست یابد.
به بیانی دیگر درحالی‌که ایران توانایی و دانش لازم برای ساخت سلاح هسته‌ای را دارد، تنها اراده سیاسی رهبران این کشور مانع تحقق این امر شده است. این نهادهای اطلاعاتی با استناد به برخی گزارش‌ها بر این باورند که ایران امکان ساخت سلاح هسته‌ای را چندین‌بار آزمایش کرده است. با چنین پیشرفتی هرگونه توافق احتمالی با ایران نیازمند بازرسی‌های گسترده از مراکز نظامی و تحقیقاتی این کشور است. بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باید اختیارات گسترده‌ای را برای بازرسی مراکز نظامی و تحقیقاتی ایران به‌دست آورند. بی‌تردید جمهوری اسلامی ایران با چنین سطحی از بازرسی‌ها مخالفت خواهد کرد. 
غنی‌سازی خط قرمز ایران: پافشاری ایران بر حق غنی‌سازی بر اساس قوانین بین‌المللی، قرمزترین خط قرمزی است که تهران درباره برنامه هسته‌ای خود تعیین کرده است. از سال 2021 تاکنون سرعت غنی‌سازی اورانیوم در تأسیسات هسته‌ای ایران چنان پیشرفتی را تجربه کرده است که به گفته کارشناسان تبدیل آن به اورانیوم مورد نیاز برای تولید سلاح هسته‌ای تنها به دو هفته زمان نیاز دارد. پیشرفت‌های برنامه هسته‌ای ایران در تمامی ابعاد بدان حد است که به نظر می‌رسد تکرار تجربه برجام در سال 2015 و تعیین مدت زمان 12 ماهه برای «گریز هسته‌ای» ناممکن است.
تکرار چنین بازه زمانی نیازمند انهدام بخش قابل‌توجهی از تأسیسات هسته‌ای ایران است. حتی چهار سال پیش، زمانی که دولت بایدن تلاش کرد تا توافق هسته‌ای با ایران را احیاء کند، مقامات آمریکایی اذعان کردند که زمان گریز هسته‌ای ایران به سبب آنچه این کشور در این سال‌ها به‌دست آورده و آموخته بسیار کوتاه شده است. بی‌تردید ایران از حق غنی‌سازی خود صرف‌نظر نخواهد کرد. این در حالی است که برخی اعضای کابینه ترامپ همچون مایکل والتز و مارکو روبیو هم‌نظر با بنیامین نتانیاهو خواستار برچیده‌شدن کامل برنامه هسته‌ای ایران هستند. شکاف آشکار در خواسته‌های دو طرف بر سر انهدام یا تداوم برنامه هسته‌ای می‌تواند دستیابی به توافق را ناممکن سازد.
بی‌اعتمادی عمیق ایران به آمریکا: یکی از بزرگترین چالش‌های پیش‌روی توافق هسته‌ای احتمالی، بی‌اعتمادی عمیق ایران به آمریکا است. در زمان دولت بایدن نیز یکی از پیش‌شرط‌های ایران برای احیای برجام، درخواست تضمین‌هایی معتبر بود که دولت‌های بعدی در آمریکا باردیگر از توافق انجام‌شده خارج نشوند. با بازگشت ترامپ به کاخ سفید درخواست ایران برای دریافت چنین تضمین‌هایی اهمیت و ضرورت بیشتری خواهد یافت.
خروج ترامپ از برجام در سال 2018 و اعمال سیاست فشار حداکثری و در ادامه تهدید نظامی و ترور سردار سلیمانی، سب شده تا ایران کاملاً به دولت ترامپ بی‌اعتماد شود. مهم‌تر اینکه برجام در سال 2015 نتوانست تأیید کنگره آمریکا را به‌دست آورد و به یک معاهده رسمی بین دو کشور تبدیل شود؛ با وجود این، حتی اگر توافق هسته‌ای احتمالی با ترامپ برخلاف برجام در کنگره تصویب شود همچنان نمی‌توان احتمال عدم‌خروج رئیس‌جمهور بعدی آمریکا از آن را تضمین کرد. این عدم‌اطمینان به آینده، انگیزه جمهوری اسلامی ایران برای توافق را تضعیف می‌کند. 
اختلاف‌نظر در دولت ترامپ: عامل دیگری که می‌تواند دستیابی به توافق را دشوار سازد، اختلاف نظر اعضای دولت ترامپ برسر چگونگی برخورد با ایران است. از تأملی در اظهارات و موضع‌گیری‌های مقامات دولت ترامپ می‌توان دو دسته از دیدگاه‌ها را از یکدیگر متمایز کرد: درحالی‌که ترامپ به همراه جی. دی ونس و استیو ویتکاف همچنان با حمایت از مذاکرات، احتمال حصول توافق را ممکن و ارجح می‌دانند، مایکل والتز و مارکو روبیو شانس دستیابی به توافق را ناچیز می‌دانند و هم‌نظر با بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی از گزینه نظامی حمایت می‌کنند.
گرچه به نظر می‌رسد تسلط ترامپ بر دولت و عدم توانایی روبیو و والتز برای به چالش‌کشیدن نظرات رئیس‌جمهور می‌تواند مسیر تداوم مذاکرات و حصول توافق را هموار کند اما در مقابل تأخیر در مذاکرات و طولانی‌شدن زمان توافق می‌تواند سبب غلبه دیدگاه جنگ‌طلبان در دولت ترامپ شود. مهم‌تر اینکه تحولات منطقه پس از 7 اکتبر 2023 و برداشت از موقعیت منطقه‌ای ایران ممکن است ترامپ را بری انجام اقدام نظامی علیه ایران تحریک کند. تا زمانی‌که امکان حمله به تأسیسات هسته‌ای و نظامی ایران به عنوان یک انتخاب ممکن در افق دید ترامپ پدیدار باشد، می‌توان امکان عدم‌توافق را متصور بود. 
سطح و گستره خواسته‌های ترامپ برای انجام توافق: هرگونه توافق احتمالی با ایران به سطح و گستره خواسته‌های ترامپ بستگی دارد. به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی ایران تنها حاضر به مذاکره بر سر برنامه هسته‌ای در چارچوبی مشخص است. رهبران ایران همچنان بر این باورند که برنامه موشکی ایران محل مذاکره نیست و ایران در این عرصه محدودیتی را نمی‌پذیرد.
گرچه هنوز درخواست‌های دولت ترامپ برای انجام توافق به روشنی و دقت اعلام نشده‌اند اما می‌توان دریافت که آمریکا در پی دستیابی به یک توافق جامع است که افزون بر برنامه هسته‌ای، برنامه موشکی و سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران را نیز شامل می‌شود. به نظر می‌رسد، شکاف در خواسته‌های دو طرف بسیار زیاد است. درحالی‌که ایران در پی نسخه به روز شده توافقنامه دوران اوباما است که ذخایر مواد هسته‌ای را محدود می‌کرد؛ دولت ترامپ خواستار از بین‌بردن زیرساخت گسترده غنی‌سازی سوخت هسته‌ای، برنامه موشکی و حمایت طولانی‌مدت تهران از حماس، حزب‌الله و سایر نیروهای نیابتی در منطقه است.
مایکل والتز، مشاور امنیت ملی، بر آن است که توافق جدید با ایران باید تمامی موضوعات محل اختلاف را شامل شود. تأسیسات هسته‌ای ایران باید به طور کامل برچیده شود. وی در ماه مارس در برنامه "Face the Nation" شبکه سی‌بی‌اس مدعی شده بود: «ایران باید برنامه خود را به گونه‌ای رها کند که همه دنیا شاهد آن باشند.
والتز از «برچیده شدن کامل»* صحبت کرده و خواستار یک ایران بدون موشک، بدون نیروهای نیابتی و بدون مسیری برای رسیدن به بمب شده بود. تحولات اخیر برخی مقامات و تحلیل‌گران آمریکایی را بدین نتیجه‌گیری رهنمون کرده است که اکنون امکان دستیابی به یک توافق جامع با ایران در تمامی موضوعات محل اختلاف وجود دارد و دولت ترامپ باید از این فرصت بهره گیرد. چنین برداشتی به تحمیل خواسته‌های حداکثری علیه ایران منتهی خواهد شد. ناگفته پیداست که چنین امکانی، احتمال دستیابی به توافق را تضعیف خواهد کرد. 
کارشکنی‌های بنیامین نتانیاهو: نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی اصلی‌ترین مخالف هرگونه توافقی با ایران است. وی خواستار انهدام کامل برنامه هسته‌ای و هرگونه توانمندی‌های نظامی است که ممکن است علیه این رژیم استفاده شود. بر این اساس، نتانیاهو نه‌تنها برنامه هسته‌ای، بلکه توانمندی‌های موشکی و حمایت ایران از گروه‌های مقاومت را نیز تهدیدی وجودی علیه رژیم خود می‌داند و خواستار از بین‌بردن تمامی آن‌ها است.
پیروزی‌های نظامی در غزه، لبنان و سوریه انگیزه‌های نتانیاهو برای اقدام نظامی گسترده علیه ایران را تقویت کرده است. گرچه وی تاکنون به صراحت با ایده ترامپ برای مذاکره و توافق با ایران مخالفت نکرده است اما بی‌تردید وی تمامی امکانات موجود برای به شکست‌کشاندن مذاکرات آمریکا و ایران را به کار خواهد گرفت. تحریک ترامپ و ترسیم پیروزی نظامی احتمالی در صورت حمله نظامی به ایران می‌تواند ادامه مذاکرات را با چالش جدی مواجه کند.
پی‌نوشت:
*full dismantlement
بازار

لینک کوتاه:
https://www.payamefars.ir/Fa/News/943387/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

مذاکرات ایران و آمریکا؛ جایی برای سوءمحاسبه نیست!

سرشاخ شدن خلبانان اسرائیلی با نتانیاهو

سال بنزین

حلّ یا منحلّ یا تحمّل مساله؟!

چگونه عمان دوباره در کانون توجه قرار گرفت؟

اسیر صهیونیست: نتانیاهو مانند دیکتاتوری بر اسرائیل سیطره یافته

جانشین نویر لایی‌خور از آب درآمد! (عکس)

بهمن خدادادی سرپرست آموزش و پرورش چهارمحال و بختیاری شد

فشار قبر برای چه کسانی است؟/ لیست گناهانی که عذاب قبر می‌آورند

عارف: در مذاکره به دنبال حقوق خودمان هستیم

پدر اتمی؛ دربارۀ اکبر اعتماد، اولین رئیس سازمان انرژی اتمی

در حاشیه بیانیه 900 امضایی علیه فعال شدن قومگرایان در غرب کشور

دو فعال سیاسی مطرح کردند: ایران و امریکا؛ فردایی متفاوت

نیوزویک: مسقط، جایی برای شاهین‌ها نیست

تاثیر مغزدانه‌ها برای بدن

چگونه به میکروب معده مبتلا می شویم؟

پیش بینی قیمت طلا و سکه 24 فروردین 1404

قیمت دلار تتر پس از بیانیه مثبت کاخ سفید دوباره ریخت

شاهین اتوماتیک پلاس ارزان شد

دو سناریو بازار دلار درباره مذاکرات

صدور هشدار هواشناسی برای این استان ها درپی بارش شدید باران

ثبت معامله 125 هزار تن محصول در بورس کالا

عارف: ایران اهل مذاکره است اما تحریم‌ها باید برداشته شود

تصاویر/ گلباران محل شهادت سردار شهید شفیعی وشهدای خلیج فارس غرب جزیره فارسی

بزن بزن اقتصادی

تابو شکست

«اصحاب شنبه»؛ وبسایت نزدیک به جلیلی حامیان مذاکره را به «یهودیان» تشبیه کرد

محکوم به موفقیت

کدام داروها را نباید با قهوه مصرف کرد؟

پیش‌بینی قیمت XRP؛ آیا قیمت XRP به 4 دلار می‌رسد؟

بازار موتورسیکلت به جنون قیمتی رسید

نعمتی: نرخ کرایه ناوگان حمل و نقل عمومی در شیراز افزایش یافت

حمایت معاون اول از مذاکرات غیرمستقیم در عمان/ فرهنگ ایرانی نشان داده است اهل گفت‌وگو و مذاکره هستیم

دهقان پور: پیش‌بینی تولید 20 هزار تن گل محمدی در فارس

در مذاکره با آمریکا به دنبال حقوق خودمان هستیم/ ایران همواره اهل مذاکره بوده است+ فیلم

بهروزی: نصب تأسیسات جدید برای تأمین آب شرب شهر صدرا در ایام تابستان

امیری: توجه ویژه به تأمین کالاهای اساسی در فارس داریم

حمایت عارف از مذاکرات غیرمستقیم در عمان

اسیر صهیونیست: مطمئنیم مُرده بازخواهیم گشت

هشدار جدی هواشناسی صادر شد/ رگبار و رعد و برق در 28 استان

عارف: فرهنگ ایرانی نشان داده است اهل گفت وگو و مذاکره هستیم

فرهنگ ایرانی نشان داده است اهل گفت وگو و مذاکره هستیم

راه‌اندازی مجله پزشکی هسته‌ای خلیج‌ فارس در بوشهر

عارف: در مذاکره دنبال رفع تحریم هستیم

ویدئوی قسام از عیدان الکساندر نظامی اسرائیلی+ فیلم

آغاز نهضت آسفالت در حسن‌آباد فشافویه با اختصاص 250 میلیارد ریال

قدیمی ترین زورخانه جنوب کشور در شیراز در آستانه تخریب برای تجاری‌سازی است

پشت پرده تخلفات پتروشیمی میانکاله

پیشنهاد اندیشکده آمریکایی: تعلیق در برابر تعلیق

جهادیان ترکستان در خدمت تحریرالشام