پیام فارس

آخرين مطالب

میدل ایست آی: پشت پرده سیاست منطقه‌ایِ جدید عربستان چیست؟ مقالات

میدل ایست آی: پشت پرده سیاست منطقه‌ایِ جدید عربستان چیست؟
  بزرگنمايي:

پیام فارس - فرارو /متن پیش رو در فرارو منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
پایگاه خبری "میدل ایست آی" در گزارشی سعی کرده به این سوال مهم پاسخ دهد که چرا عربستان‌سعودی قویا در ماه‌های گذشته از تنش‌زایی با همسایگان خود فرار می‌کند و سعی در ایجاد روابط باثبات با آن‌ها را دارد؟ این در حالی است که این کشور پس از روی کار آمدن ملک سلمان در سال 2016، برای چند سال سیاست‌ها و رویکرد‌های تهاجمی قابل‌توجهی را در قالب‌هایی نظیر حمله به یمن به نمایش گذاشت. به بیان ساده تر، میدل‌ایست‌آی سعی در واکاوی این نکته دارد که چه چیز‌هایی برای عربستان تغییر کرده اند که این کشور را به سمت اتخاذ رویکرد‌های تازه در حوزه سیاست خارجی اش سوق داده‌اند.
به گزارش میدل ایست آی؛ وقتی که حزب عدالت و توسعه در سال 2002 قدرت را در ترکیه به دست گرفت، این حزب سعی داشت تا فصل جدیدی را در قالب روابط ترکیه با کشور‌های خاورمیانه‌ای ورق بزند. فصلی که در قالب آن هدف اصلی این بود که تنش‌های آنکارا با همسایگانش به صفر برسد. 
در دوره فعالیت "احمد داوود اوغلو" به عنوان وزیر خارجه ترکیه، این کشور شاهد توسعه روابط سیاسی و اقتصادی خود با آن دسته از کشور‌هایی بود که پیشتر ترکیه با آن‌ها چالش‌ها و مشکلات جدی داشت. این روند ادامه داشت تا اینکه بهار عربی رخ داد و با توجه به حمایت ترکیه از برخی طرف‌ها در قالب تحول مذکور، بسیاری از معادلات تغییر کرد. 
اکنون سیاستِ به صفر رساندن مشکلات با همسایگان، به نحوی عینی از سوی عربستان سعودی دنبال می‌شود. هنگامی که ملک سلمان در سال 2015 میلادی قدرت را در عربستان به دست گرفت و جایگاه ویژه‌ای را در ساختار‌های قدرت به پسرش محمد بن سلمان داد، پادشاهی سعودی با نیرو‌های سیاسی متعددی در سطح منطقه در تضاد و چالش به سر می‌برد. 
در ماه‌های نخستین حضور ملک سلمان در قدرت، قدرت‌های غربی به سمت امضای توافق اتمی با ایران حرکت کردند و در عین حال، نیرو‌های حوثی متحد ایران در یمن هم تلاش‌های جدی را جهت توسعه دامنه قدرت خود به بندر عدن پس از قبضه قدرت در صنعا پایتخت این کشور در دستورکار قرار دادند. 
علی رغم کودتای سال 2013 در مصر علیه دولت نزدیک به جریان اخوان المسلمین در این کشور، نگرانی‌ها در مورد اوج گیری اعتراضات داخلی در عربستان هنوز قدرتمند نبود. رهبری جدید عربستان به سمت سیاست‌های جنگ طلبانه و پارانوئیدی گام برداشت. در این راستا، این کشور جنگی را علیه یمن آغاز کرد تا شاید بتواند بار دیگر حکومت مطلوب خود را در این کشور مستقر کند. 
همزمان با افزایش توانمندی‌های موشکی و پهپادی حوثی ها، این جنبش توانست اهداف راهبردی را در عمق خاک عربستان هدف قرار دهد. در این راستا، پادشاهی سعودی نیز تهدید کرد که از گروه‌های مخالف ایرانی که حملاتی را در داخل خاک این کشور ترتیب می‌دهند، حمایت مالی خواهد کرد. بن سلمان، نخست وزیر سابق لبنان یعنی سعد حریری را نیز مجبور کرد تا از قدرت استعفا دهد. 
محرک وی در این رابطه نیز عصبانیتش از وی به دلیل ناتوانی او در رصد قدرت حزب الله لبنان بود. در کنار اینها، ریاض اقدام به تحریم قطر هم کرد تا به حمایت دوحه از اسلام گرایان خاتمه دهد. در سال 2018 نیز عوامل دولت سعودی اقدام به قتل فجیع جمال خاشقچی روزنامه نگار مشهور عربستانی در کنسولگری این کشور در استانبول کردند. 
مایه مضحکه در سطح منطقه
رویکرد‌های جنگ طلبانه سعودی ها، پس از حمله به تاسیسات آرامکو در سال 2019 تا حد زیادی متوقف شد. مدتی قبل از این رویداد نیز چند تانکر نفتی در آب‌های امارات هدفِ حمله قرار گرفتند. عربستان سعودی عملا با وضعیتی رو به روشد که چد پهپاد و موشک توانسته بودند جریان صادرات نفت آن را به کل متوقف کنند. 
بدتر از همه اینکه دولت وقت آمریکا نیز در حمایت از عربستان هیچ کاری را انجام نداد. این مساله حقیقتا یک شوک بزرگ برای عربستان بود. مدتی بعد شاهد بودیم که جو بایدن نامزد حزب دموکرات توانست در انتخابات ریاست جمهوری سال 2020 آمریکا پیروز شود. وی تحریم‌هایی را بر فروش و صادرات سلاح به عربستان به دلیل عملکرد آن در قالب جنگ یمن وضع کرد. مجموع این مسائل رهبران سعودی را وادار کردند تا در سیاست منطقه‌ای خود تجدید نظر کنند. سیاستی که صرفا سعودی‌ها را به مایه مضحکه در سطح منطقه تبدیل کرده بود. 
آنچه سعودی‌ها در ادامه در حوزه سیاست خارجی خود نشان دادند، یکی از مهمترین تغییر جهت‌ها در حوزه سیاست خارجی کشور‌های خاورمیانه‌ای در طی دهه‌های اخیر بوده است. در این رابطه، ملک سلمان و پسرش، دستورکار‌های اقتصادی را با جدیت دنبال کردند. در سال 2016، بن سلمان یک پروژه 15 ساله را با هدف انتقال عربستان سعودی از یک کشور با اقتصاد نفتی به کشوری لیبرال و مرفه که دیگر تکیه چندانی به بخش نفتی ندارد، در دستورکار قرار داد. در حقیقت استدلال بن سلمان این بود که استعداد‌های جامعه عربستان به تدریج آزاد و آشکار خواهد شد. 
بر اساس سند 2030 عربستان، اینطور گفته می‌شود که "مردم ما دوباره جهان را شگفت‌زده خواهند کرد". عربستان این طرح را در ذهن دارد که بتواند در آینده به عضوی موثر در به حرکت درآوردن چرخ‌های اقتصاد جهانی تبدیل شود. در این راستا، عربستان مجموعه‌ای از ابرپروژه‌ها را تعریف کرده و احتیاط‌های خاصی را در حوزه سیاست خارجی خود لحاظ کرده است.
به عنوان مثال می‌توان به شهر هوشمند "نئوم" اشاره کرد. ایجاد یک مرکز تجاری بزرگ در مرکز شهر ریاض و یا بازسازی منطقه تاریخی ریاض به نام "دیریه" و همچنین پیشبرد پروژه‌های بزرگ ورزشی در این کشور، همه و همه جلوه‌های عینی از تلاش‌های عربستان جهت ارائه تصویری متفاوت از خود است. البته که این کشور پروژه‌های متنوع دیگری را نیز در سایر حوزه‌ها تعریف و اجرایی کرده است. 
قمار بزرگ سعودی‌ها
بیراه نیست اگر بگوییم رهبری عربستان سعودی تا حد زیادی آینده خود را روی این پروژه‌های بزرگ قمار کرده است. صندوق سرمایه گذاری دولتی عربستان چیزی در حدود 168 شرکت دارد که بیشتر آن‌ها محلی هستند و در مجموع ارزشی بالغ بر 1.25 میلیارد دلار دارند. 
اکنون سعودی‌ها فشار‌های زیادی وارد می‌کنند تا بتوانند نمود‌های عینی سرمایه گذاری‌های خود را به نمایش بگذارند. موضوعی که مثلا جلوه‌هایی از خود را در قالب میزبانی این کشور از بازی‌های زمستانی آسیایی سال 2029 و یا برگزاری اکسپوی جهانی 2030 در ریاض و همچنین میزبانی عربستان از جام جهانی فوتبال در سال 2034 به نمایش می‌گذارد. همگی این میزبانی‌ها در راستای تحقق چشم انداز 2030 عربستان سعودی قرار دارند. 
البته که عربستان با برخی مشکلات نظیر کاهش قیمت نفت و همچنین سقوط سرمایه گذاری در این کشور به زیر 100 میلیارد دلار نیز رو به رو است. حال در این وضعیت، عربستان به هیچ عنوان تنش‌زایی با همسایگان را در راستای منافع خود نمی‌بیند. درست به همین دلیل است که این کشور به سمت تنش‌زدایی با ایران و یمن حرکت کرده و در مورد جنگ غزه و عادی سازی روابط با اسرائیل نیز دست به عصا حرکت می‌کند. 
قبل از انعقاد توافق آتش‌بس میان حوثی‌های یمنی و عربستان در سال 2022، سعودی‌ها به خوبی از وخامت روند تحولات علیه خود آگاه شدند. در این راستا، موشک و پهپاد‌های حوثی‌های یمنی توانستند یکی از تاسیسات انرژی شرکت آرامکو در جده را هدف قرار دهند. در عین حال، آن‌ها تاسیسات آب شیرین کن عربستان و حتی شهر ریاض را نیز مستقیما هدف قرار دادند. جنگ یمن نه تنها به اعتبار بین المللی عربستان ضربه زد، بلکه صادرات سلاح آمریکا به عربستان را نیز دچار مشکل کرد و در عین حال، نوید بخش چالش‌ها و بحران‌های اقتصادی به مراتب جدی‌تری نیز بود. 
از آن زمان تاکنون، ریاض همواره به دنبال صلح با حوثی‌های یمنی بوده است. حوثی‌ها تهدید کرده اند که اگر عربستان بار دیگر روند خصومت‌ها علیه یمن را در پیش گیرد، آن‌ها مجددا حملات خود علیه این کشور را از سر خواهند گرفت. چند ماه قبل از اجرای عملیات هفتم اکتبر در سال 2023، هیاتی از عربستان سعودی از صنعا بازدید کردند و هیاتی از حوثی‌های یمنی نیز از ریاض بازدید کرد. میزبان یمنی‌ها در عربستان، "خالد"، برادر محمد بن سلمان و وزیر دفاع عربستان بود. 
عربستان سعودی در شرایطی به دنبال آرام سازی فضای خارجی در رابطه با خود و پیشبرد اصلاحات و برنامه‌های جاه طلبانه اقتصادی‌اش است که همچنان سرکوب‌های شدیدی در این کشور علیه طوایف و برخی اقلیت‌های مذهبی برقرار است. مسائل و معادلاتی که همه و همه جریان حکمرانی و سیاست خارجی عربستان سعودی را شبیه به ترن هوایی کرده اند که فراز و فرود‌های زیادی را تجربه می‌کنند و در قالب آن، فقط یک چیز مهم است و در موردش قمار می‌شود: چشم انداز‌های تعریف شده باید محقق شوند!

لینک کوتاه:
https://www.payamefars.ir/Fa/News/856977/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

قیمت محصولات ایران خودرو و سایپا 5 مهر 1403

قیمت گوشی های شیائومی 5 مهر 1403

فال نجوم و کائنات امروز جمعه 6 مهر 1403

تقویم و اوقات شرعی جمعه 6 مهر 1403 به افق قم

تاکید بلینکن و وزرای خارجه شورای همکاری خلیج فارس بر حمایت خود از تشکیل کشور فلسطین

6 مهر در دنیای علم چه خبر؟

تقویم روز و اوقات شرعی گیلان ، 6 مهر 1403

تقویم نجومی امروز جمعه 6 مهر 1403 / تقویم همسران امروز جمعه 6 مهر 1403

وعده توخالی یا واقعیت؟ واریزی 3 میلیونی برای بازنشستگان تامین اجتماعی امشب (7 مهر)؟

استودیوی شبکه 13 اسرائیل در هنگام حمله موشکی حزب‌الله به تل‌آویو (زیرنویس فارسی)

ورزشی‌های پنجم مهر ماه در استان سمنان

رئیس رسانه ملی مطرح کرد؛ تنوع رنگارنگ اقلیم و فرهنگ‌ها در قاب رسانه ملی

فال تاروت برای متولدین ماه‌های مختلف امروز جمعه 6 مهر 1403

فال قهوه روزانه؛ فال قهوه امروز جمعه 6 مهر 1403

فال انبیا فردا جمعه 6 مهر 1403

فال ابجد برای متولدین ماه‌های مختلف امروز جمعه 6 مهر 1403

فال شمع روزانه برای متولدین ماه‌های مختلف امروز جمعه 6 مهر 1403

فال حافظ امروز جمعه 6 مهر 1403 با معنی و تفسیر

بخش‌هایی از نطق پزشکیان که خبر ساعت 14 تلویزیون نپسندید!

روایت روزنامه نگار اسرائیلی از «دو هدف تل‌آویو در لبنان»

دردهای خطرناک در ناحیه شکم

چه کسانی نباید واکسن آنفلوانزا را بزنند؟

اتوبوس های نونوار وارد تهران شدند

تجلیل از کاسبان منصف در بوانات

اهدا 245 سری جهیزیه به نوعروسان جنوب فارس

کوتاهی پتروشیمی‌ها در تحویل قیر به دستگاه‌های اجرایی

بهترین سریال‌های کره‌ای با بازی سونگ جی هیو؛ از «جومونگ» تا «رستوران جادوگر»

قیمت انواع گوشی اپل امروز 5 مهر 1403

عجیب‌ و خنده‌دار: ثبت بازیکن فیک در رومانی!‏

8 سریال کره ای با بازی لی سو یئون؛ از «دونگ‌ یی» تا «کارمند جدید»

محرم نویدکیا: چادرملوی اردکان تیم فوق‌العاده باکیفیتی است؛ لیگ ایران لیگ آسانی نیست

جشن خانوادگی ملیکه ایران در قم برگزار شد

قیمت آپارتمان در مناطق 22 گانه تهران 5 مهر 1403

حنیف عمران زاده: اشتباهات داوری علیه ما بوده است؛ امیدوارم فردا هواداران‌مان سنگ تمام بگذارند

اعلام رسمی پایان کار ستاد انتخاباتی مسعود پزشکیان در شیراز

کد Create your Avatar ویدیو ماسک امپایر امشب 5 مهر و فردا 6 مهر 1403

مهم‌ترین اخبار ورزشی 5 مهر

شرایط پیش فروش 5 محصول بهمن موتور با قیمت غیرقطعی + جدول مهرماه 1403

داستان حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت امروز 5 مهر 1403 چیست؟

چالش FATF در دولت چهاردهم

واشنگتن‌‌پست: لحن پزشکیان متفاوت بود

درمان کلیه کودکان در زمان بدنیا آمدن امکان پذیر است؟

خشکی پوست ناشی از یائسگی و راهکارهای مقابله با آن

قیمت نان بروز شد اما از داغی گران فروشی‌ها و کم فروشی‌ها کم نشد!

22 سایت غیرمجاز فروش بلیت هواپیما مسدود شد

جای پارک میلیونی در مرکز پایتخت!

سورپرایز پاییزی بازار خودرو

پیمان جبلی مطرح کرد؛ تنوع رنگارنگ اقلیم و فرهنگ‌ها در قاب رسانه ملی/ تمرین عدالت‌گستری

قیمت ارز‌های دیجیتال پنج‌شنبه 5 مهر 1403

شاسی بلند جدید کره‌ای وارد بازار ایران شد + مشخصات و قیمت